Sebepleri: 1.İstanbul hükümeti de İtilaf devletleri tarafından Lozan Görüşmelerine çağrıldı. Bu durum, TBMM ile İstanbul hükümeti arasında ikilik oluşturabilirdi. 2.Saltanatın milli egemenlik ilkesine aykırı olması. 3.Bazı çevrelerin hâlâ saltanat yönetimini istemesi
Saltanatın Kaldırılmasının Önemi: 1.Lozan’da ikilik çıkması önlendi. 2.Milli egemenlik ilkesi güçlendirildi. 3.Osmanlıların siyasi varlığı sona erdi. 4.Devlet başkanı sorunu ortaya çıktı. 5.Siyasi yetki ile dini yetkinin birbirinden ayrılması ile laiklik yönünde ilk adım atılmış oldu.
Açıklamalar: 1.Vahdettin, saltanatın kaldırılmasından sonra güvenliğini tehlikede gördüğünden dolayı İngiltere’ye gitmek zorunda kaldı. 2.Vahdettin’in halifeliği yurt dışında kullanabileceğini d&uum... (Devam)
Mustafa Kemal; Yunanlıların İzmir’de yaptığı tahribatın görülerek, Yunanistan’dan daha fazla savaş tazminatı alınması ve görüşmeleri daha yakından takip edebilmek için barış görüşmelerinin İzmir’de olmasını istemiştir. Görüşmelerin tarafsız bir ülkede olmasını isteyen Avrupalı devletler ise görüşmelerin İsviçre’nin Lozan kentinde olmasına karar vermiştir.
Rauf Orbay, Bakanlar Kurulu başkanı olduğu için görüşmelere katılmak istemiş; fakat görüşmelere Mondros Mütarekesi’ni imzalayan bir kişinin gidemeyeceğini savunan Mustafa Kemal; barış görüşmelerine İsmet Paşa’nın gitmesini uygun bulmuştur.
Görüşmelere TBMM adına baş delege olarak İsmet İnönü, Rıza Nur ve Hasan Saka katılmıştır.
Birinci Meclis’in Yenilenme Nedenleri: 1.Devlet sisteminin geliştirilmesi ve barıştan sonra izlenecek olan politikaların belirlenmesi konusunda milletvekillerinin anlaşmazlığa düşmesi. 2.İtilaf Devletleri’nin Lozan görüşmelerini keserek Türkiye’deki tartışmalı ortamdan yararlanmak istemesi 3.Meclisin savaş döneminde yıpranmış olması 4.Meclisin inkılâpları yapmaya uygun olmayışı
- TBMM, 1 Nisan 1923’te seçimlerin yenilenmesine karar verdi. - Mustafa Kemal kendisi gibi düşünen, idealistleri bir araya toplayarak 9 Eylül 1923’te Halk Fırkası’nı kurdu. - 11 Ağustos 1923’te İkinci TBMM açılmış oldu. - Bazı siyasi bunalımların giderilmesi ve inkılâplar bu meclis tarafından yapıldı. - İkinci TBMM, 1 Ekim 1927 tarihine kadar çalışmasını sürdürdü. (Devam)
- TBMM’nin açılması ile cumhuriyete dayalı bir devlet kurulmuş fakat ortamın müsait olmamasından dolayı kurulan sistemin adı açıkça söylenememiştir. - İtilaf Devletleri’nin İstanbul’u boşaltması ile devlet merkezinin neresi olacağı sorunu ortaya çıkmış; 13 Ekim 1923’de Ankara’nın başkent ilan edilmesi ile bu sorun ortadan kalkmıştır. - Ekim 1923’de Meclis Başkanı Yardımcısı ve İçişleri Bakanı seçilmesi gerekiyor, fakat meclis bu seçim işinde anlaşma sağlayamıyordu. - Meclisin çalışamaz hale gelmesi ise hükümet bunalımını oluşturdu. Bunun üzerine Ali Fethi Okyar hükümeti istifa etti (27 Ekim). - Yeni hükümetin kurulması konusunda da problemler çıktı. Bu aksaklıklar meclis hükümeti sisteminden kaynaklanıyordu. Bu sisteme göre bakanlar, meclist... (Devam)
Sebepleri: 1.Halife Abdülmecit’in TBMM’nin belirlediği kurallara uymaması. 2.Halifeliğin laiklikle bağdaşmaması. 3.Halifeliğin cumhuriyet rejimi ile çelişki içinde olması 4.Halifelik makamının cumhuriyet karşıtları için sığınak haline gelmesi. 5.Halifelik makamının yapılacak inkılâplar için engel görülmesi. 6.İslam ülkelerinde sömürgeleri olan Avrupalı devletlerin halifeliği temsil eden Türkiye’yi kendileri için potansiyel tehlike olarak görmesinin Türkiye’nin dışişlerini olumsuz etkilemesi.
Halifeliğin Kaldırıldığı Gün; 1.Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi. 2.Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak yerine Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığı kuruldu. 3.Genel Kurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığının yetkilerini bünyesinde... (Devam)
- 23 Nisan 1920’de açılan ilk TBMM’de siyasi partiler yoktur. Bütün vekiller Misak-ı Milli’yi gerçekleştirme fikri etrafında birleşmişti. - İlk anayasa hazırlanırken; mecliste Tesanüt, İstiklal, Islahat ve Halk Zümresi gibi gruplar oluştu. Mustafa Kemal bu zor durumun aşılabilmesi için meclis de 1. Grup da denilen Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu’nu kurdu. - Mustafa Kemal, yapacağı işleri bu grupla beraber yapmaya çalıştı. Bu grubun karşısında olanların tümüne birden 2. Grup ya da Muhafaza-i Mukaddesat Grubu dendi. - Lozan görüşmelerinin olduğu dönemde, devletin yönetim şekli ve barıştan sonra izlenecek iç siyaset konusunda mecliste görüş ayrılıkları ortaya çıktı. Bu durum karşısında meclis, 1 Nisan 1923’de seçimlerin yeniden yapıl... (Devam)
Sebepleri: 1.Yenilik hareketlerinin istenmemesi. 2.Toprak ağalarının yeni devleti çıkarlarına uygun bulmaması. 3.Musul’u Türkiye’ye vermek istemeyen İngiltere’nin Irak ile Türkiye arasına tampon vazifesi görecek olan Kürt Devleti kurdurmak istemesi. 4.Doğu Anadolu’nun yıllarca ihmal edilmiş olması. 5.TCF’nin inkılâplara karşı çıkanlarca ümit verici tutumu
- 13 Şubat 1925’de Diyarbakır’da başlayan isyan Genç, Erzurum, Elazığ, Muş ve Bitlis’te etkili oldu. - Bu bunalımlı dönemde Ali Fethi Okyar hükümeti istifa etti. - Yeni hükümeti oluşturan İsmet İnönü isyana karşı şu önlemleri aldı:
1.Bölgede sıkıyönetim ilan edildi. 2.Bölgeye ordu sevk edildi. 3.Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu tamamlar nitelikte olan ve rejimin tartışılmasını yasaklayan Tak... (Devam)
Sebepleri: 1.Bazı grupların Mustafa Kemal’i ortadan kaldırarak amacına ulaşmak istemesi. 2.Rejimi değiştirmek isteyen çevrelerin düşünceleri. Bu girişimden Giritli Şevki denilen kayıkçı sayesinde devletin haberi oldu ve suikast gerçekleşmedi.
Önemi: 1.İttihatçılar tamamen tasfiye edildi. 2.Muhalifler sindirildi. 3.TCF’nin kapatılması haklılığı daha iyi anlaşıldı. 4.Mustafa Kemal “Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet yaşayacaktır” diyerek Türkiye Cumhuriyetinin varlığının devamının kendi sağlığına bağlı olmadığını; bu devletin sağlam temeller üzerine bina edildiğini vurgulamıştır. (Devam)
Kurulma Sebepleri: 1.1929’da meydana gelen dünya ekonomik bunalımının Türkiye’yi de olumsuz etkilemesinden dolayı mecliste bunalımlar meydana gelmiştir. Mustafa Kemal bu bunalımın yeni bir partinin kurulması ile aşılacağına inanmaktadır. 2.Meclise demokrasinin gereği olan çok sesliliği getirmek. 3.Ülkenin çok partili hayata hazır hale geldiğinin tahmin edilmesi.
- Mustafa Kemal, arkadaşı olan Ali Fethi Okyar’a Serbest Cumhuriyet Fırkası’nı kurdurmuştur. - Serbest Cumhuriyet Fırkası ekonomide devletçilik yerine liberal ekonomiyi savunmuştur. - Parti inkılâplar ve Mustafa Kemal’e saygılıydı. - Mustafa Kemal, başkanı olduğu CHF ile SCF arasında tarafsız olacağına dair, Ali Fethi Okyar’a söz vermiştir. - Bir kaç ay sonra eski sistemi savunanların SCF’de toplanması Ali Fethi Okyar’ı kuşkulandırdığı i&ccedi... (Devam)
- Derviş Mehmet denilen bir isyancı, Menemen halkını isyana çağırdı. - İsyanı önlemeye çalışan asteğmen Mustafa Fehmi Kubilay, isyancılar tarafından öldürüldü. - Bölgeye gelen askeri birlikler isyanı bastırdı.
Önemi: 1.Çok partili hayat için ortam oluşmadığı görüldü. 2.Rejimin yerleşmesi için daha dikkatli olunması gerektiği görüldü. 3.SCF’nin kendi kendini kapatmasının haklılığı anlaşıldı.
Not: İnkılâpların yerleşmesi için 1945 yılına kadar bir daha çok partili hayat denenmedi. (Devam)
Kuruluş Sebepleri: 1.CHP’de parti içi muhalefetin artması. 2.II. Dünya Savaşını demokrat devletlerin kazanması. 3.Türkiye’nin çok partili hayata hazır hale gelmesi.
- Demokrat Parti, CHP’den ayrılan Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan öncülüğünde kuruldu. - 1946 yılında yapılan seçimleri, açık oy gizli tasnif esasına göre olduğundan dolayı, CHP kazandı. - 1950 seçimlerini, gizli oy açık tasnif esasına göre, DP ezici bir çoğunlukla kazandı ve ilk defa Türkiye’de CHP dışında başka bir parti yönetime geldi. - DP iktidarı 27 Mayıs 1960 askeri darbesine kadar devam etti. - 17 Eylül 1961’de devrin başbakanı Adnan Menderes idam edildi. (Devam)
Osmanlı Hukukunun Özellikleri: 1.Şer’î ve örfî olmak üzere ikiye ayrılır. 2.Din, mezhep farkları ve kapitülasyonlar mezhep birliğini engellemiştir. 3.Tanzimat döneminden itibaren batı hukuku taklit edilmeye başladı. 4.Kadın hakları kısıtlıdır. 5.Mahkemelerde tek yargıç vardır. 6.Avukatlık, son döneme kadar yoktur. 7.Laik değildir.
Türk Medeni Kanunun Kabulü (17 Şubat 1926) Sebepleri: 1.Osmanlı’nın son döneminde hazırlanmış olan Mecellenin halkın medeni hukuka dair ihtiyaçlarını tam karşılayamaması. 2.Mecellenin sadece Hanefi mezhebini ölçü alması. 3.Bütün vatandaşlarını eşit kabul eden Türkiye Cumhuriyetinin yapısına Osmanlı zamanından kalan hukukun uymaması. 4.Hazırlayanlar; Mecelle’nin, değişen şartlara göre değişebileceğini belirttiyse de; deÄ... (Devam)
Eğitim Alanında Yapılan İnkılâpların Sebepleri: 1.Eğitimi çağdaşlaştırmak. 2.Milli demokratik ve laik bir toplum oluşturmak. 3.Eğitimi birleştirmek. 4.Eğitimdeki ikilik ve karışıklığı önlemek. 5.Cumhuriyet rejimini güçlendirecek eğitim sistemini oluşturmak. 6.Kültür ikiliği ve çatışmasını önlemek.
Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924) 1.Eğitim ve öğretimde birlik sağlandı. 2.Bütün okullar Milli Eğitim Bakanlığına bağlandı. 3.Eğitim devletçi, milliyetçi ve laik bir karakter kazandı. 4.Azınlık okullarının zararlı faaliyetleri durduruldu. 5.Yabancı okullara Türkçe dersleri kondu. 6.Medreseler kapatıldı. 7.İlköğretim zorunlu ve parasız duruma getirildi. 8.Eğitimde eşitlik sağlandı.
Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması (30 Kasım 1925)
Önemi: 1.Türk halkının bilime, akılcılığa ve laik düşünceye yönelmesi açısından önemli bir adım atıldı. 2.Birlik beraberliğin sağlanması yönünde önemli bir adım atıldı. 3.Türkiye’nin falcılar, şeyhler, dervişler ve büyücüler ülkesi olamayacağı ispatlandı.
Açıklamalar: - Aynı gün şeyh, derviş, mürit gibi unvanların kullanılması ve kurumlarla ilgili elbiselerin giyilmesi ve muskacılık yasaklandı. - Türbeler kapatılırken Yavuz ve Fatih gibi Türk büyüklerinin türbelerinin kapatılmaması; Türk İnkılâbının tarihi kökleri koparmaya yönelik olmadığını gösterdi.
Kılık-Kıyafetin Düzenlenmesi (25 Kasım 1925)
Sebepleri: 1.Türk halkının görünümü... (Devam)
1 Mart 1922’de TBMM Ekonomi Çalışmalarının Başlıca Noktalarını Şöyle Belirlemiştir:
1.Sanayii canlandırmak ve modern araçlara sahip olmak 2.Ormanları iyi hale getirmek 3.Toplum menfaatini doğrudan ilgilendiren kuruluşları ve iktisadi girişimleri gücümüz oranında devletleştirmek. 4.Madenlerimizi işletmek ve bu alana yönelen sermayeyi himaye etmek 5.Ekonomik bağımsızlığın korunabilmesi için bütçeyi ekonomik yapı ile uygun tutmak
İzmir İktisat Kongresi (17 Şubat-4 Mart 1923)
Kongrenin Toplanma Sebepleri:
1.Milli ekonominin amaçlarını ve amaçlara ulaşmak için izlenecek yöntemi belirlemek 2.Ekonomik bağımsızlığın yöntemini belirlemek 3.Milli ekonominin temellerini atmak
Millî Dış Politikamızın İlkeleri - Milli sınırlarımız içinde varlığımızı korumak - Gerçekleşmeyecek emeller peşinde koşmamak - Medeni ve insanca davranarak bunun karşılığında destek beklemek - Diğer devletlerin iç politikalarından ve rejimlerinden etkilenmemek - Hiçbir ülkenin iç işlerine karışmamak, kendi iç işlerimize de dış devletleri karıştırmamak - Milli politikayı uygularken kamuoyunu dikkate almak - Dürüst, açık ve tutarlı olmak - Dünyadaki gelişmeleri takip etmek - Barış içinde hakka ve hukuka uygun bir şekilde sorunları çözmek
Bu doğrultuda; 1.İç ve dış politika ilkesi olarak “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” ilkesi benimsendi. 2.Savaş korunma amacı olarak görüldü. Başak bir devletin topraklarını almak için politika izlenmedi. 3.Milli Egemenlik ve milli menfaatler ön pla... (Devam)
Atatürkçülük ve Türk İnkılâbının Özellikleri 1.Uyum içinde işleyen düşünce ve ilkelerden oluşan bir bütündür. 2.Milletin ihtiyaçlarından doğmuştur. 3.Milli bir düşünce sistemidir. 4.İlerleme ve yenileşmeye açıktır. 5.Temelinde insanlığın binlerce yıldır işlediği evrensel değerler vardır. 6.Dışarıdan alınmış bir ideoloji değildir. 7.Doğmasının en önemli sebebi kişisel devlet yönetiminin hiç bir kesimin istek ve ihtiyaçlarını karşılayamamasıdır. 8.Türk İnkılâbı’nda Fransız ve Rus İhtilalinden farklı olarak; fikri ve ideolojik hazırlık safhası yoktur. 9.Bağımsızlık ve egemenlik birlikte yürütülmüştür.
Türk İnkılâbı’nın Evrenselliğinin Kanıtları: 1.Tüm dünyada etkili olmuştur 2.Sömürü... (Devam)
Atatürk’ün Ölümü - Mustafa Kemal, 1937’de tespit edilen siroz hastalığını atlatamamış ve 10 Kasım 1938’de öldü. - 21 Kasım’da geçici olarak Ankara Etnografya Müzesi’ne konuldu. - 10 Kasım 1953’te Anıtkabir’e taşındı. - 1937 yılında çiftliklerini hazineye, bazı taşınmazlarını Ankara ve Bursa Belediyeleri’ne bağışladı. - Mirasından Türk Tarih Kurumu’na ve Türk Dil Kurumu’na pay ayırdı.
Atatürk'ün Ardından Söylenenler “Atatürk bu yüzyılın büyük insanlarından birinin tarihi başarılarını, Türk halkına ilham veren liderliğini, modern dünyanın ileri görüşlü anlayışını ve bir askeri lider olarak kudret ve yüksek cesaretini hatırlatmaktadır. Çöküntü halinde bulunan bir imparatorluktan özgür Türkiye' n... (Devam)
- Savaşın başlamasında Almanya ve İtalya’nın saldırgan tutumu etkili oldu. - Almanya ile İtalya’nın 1936’da kurduğu Mihver Devletler Grubu’na 1937’de Japonya da katıldı.- Mihver Devletler karşısında İngiltere ile Fransa Müttefik Devletler Grubu’nu oluşturdu.- 1936’da Habeşistan’a saldıran İtalya daha sonra ise Arnavutluk’u ele geçirdi. - Hitler, 1938’de Avusturya’yı Almanya’ya bağladı. - Almanlar 1939’da Çekoslovakya’yı işgal etti. Almanya ve Rusya aynı dönemde Polonya’yı işgal edince Fransa ve İngiltere olaya müdahale etti ve İkinci Dünya Savaşı başladı.- Almanya, Rusya’ya da savaş ilan edince Ruslar, İngiltere tarafına geçti (1941).- Japonya, ABD’nin deniz üslerine ve Çin’e saldırınca; ABD ve Çin Japonya’ya karşı savaşa girdi.- 1942’de reji... (Devam)
1.Birleşmiş Milletler Teşkilatı kuruldu.2.NATO kuruldu.3.Balkan Paktı kuruldu.4.Bağdat Paktı kuruldu. Birleşmiş Milletler BM Teşkilatı’nın Yapısı ve Özellikleri: 1.Genel Kurul: Teşkilattaki devletlerin üyeleri bu kuruldadır.2.Güvenlik Konseyi: 15 üyesi vardır. Bu üyelerden ABD, İngiltere, Çin, Fransa ve Rusya veto hakkına sahiptir.3.Ekonomik ve Sosyal Konsey: Savaşlara sebep olabilecek sosyal ve ekonomik faktörleri ortadan kaldırmaya çalışır.4.Vesayet Konseyi: Kendi kendini idare edemeyecek devletleri idare etmek için kurulan bu birim günümüzde önemini kaybetmiştir.5.Milletlerarası Adalet Divanı: BM’nin yargı organıdır.6.Sekreterlik: Personelden oluşur. Not: Türkiye de BM’nin kurucularındandır. Nato ve Özellikleri 1.Brüksel merkez olmak üzere 1948’de kuruldu.2.Uluslararası barışın korunması ve komünizme karşÄ... (Devam)