COĞRAFÎ KEŞİFLER

Feodalite (Derebeylik):

- Ortaçağ Avrupası’nın kendine özgü sosyal ve siyâsî bir yönetim biçimidir.

Feodalitenin Ortaya Çıkışı

- Kavimler Göçü sırasında barbar kavimlerin saldırıları karşısında kraldan bekledikleri yardımı alamayan soylular kendilerini korumak için, parayla savaşçılar tuttular, şato ve kaleler yaptırarak kendi yönetimlerini oluşturdular.

Feodalitenin Zayıflamasının Sebepleri:

- Haçlı Seferleri sırasında sefere katılan soyluların çoğunun ölmesi, diğerlerinin de zayıflaması.
- Coğrafi keşifler sırasında zenginlik ölçüsünün topraktan, paraya dönmesi derebeylerinin gücünü zayıflattı.
- Ateşli silahlar ve İstanbul’un fethi sırasında topların şatoları ve surları yıkacak şekilde geliştirilmesi.
- İngiltere ve Fransa’daki iç savaşlar.

1300-1600 Yılları Arasında Avrupa’da Önemli Olaylar

- Yüzyıl Savaşları > 1337-1453 yıllarında İngiltere ile Fransa arasında yaşandı.
- Çifte Gül Savaşları > İngiltere’de derebeyleri arasında yapıldı.
- Endülüs’te Katliam > 1492’de İspanya’daki Müslümanlar yok edildi.

Teknolojik Gelişmeler

- 15. yüzyıldan sonra Avrupa’da bilim ve teknolojide önemli gelişmeler oldu. Bu gelişmeler Avrupa’nın siyasi, sosyal ve ekonomik yapısını önemli ölçüde etkilemişlerdir. Bu gelişmeler şunlardır:
- Barut ve top: Derebeylik yönetiminin yıkılmasında önemli bir yeri vardır.
- Matbaa: Avrupalılar, kâğıdı Endülüs Müslümanlarından öğrenmişlerdir.
- Bugünkü matbaayı ise Jan Koster icat etmiştir.
- Jan Gutenberg ise bu matbaayı pratik ve kullanışlı hale getirmiştir.
- Matbaanın bulunması ile insanlık, Ortaçağ düşüncesinden kurtuldu. Hümanizm, Rönesans ve Reform hareketleri ortaya çıktı.
- Pusula: Coğrafi Keşiflerin başlamasında önemli bir rolü olmuştur.

Coğrafi Keşiflerin Sebepleri

Siyasi Sebepler

- Feodalitenin yıkılmasından sonra ortaya çıkan güçlü krallıklar, ticari alanda da birbirleriyle rekabete başladılar. Amaçları, Çin ve Hindistan gibi zengin ülkelere ulaşmaktı.

Jeopolitik Sebepler

- Osmanlı Devleti’nin bütün önemli alanlara sahip olması Avrupalıların yeni yerler bulmak istemelerine sebep oldu.

Sosyal ve Ekonomik Sebepler

- Avrupa’daki siyasi ve dini mücadeleler bazı insanların yerleşebilecekleri yeni topraklar aramalarına sebep oldu. Ayrıca Çin ve Hindistan’a doğrudan ulaşarak buradaki mallara daha ucuza sahip olmak istiyorlardı.

Keşifler

Amerika’nın Keşfi (1492)

- Amerika’yı Hindistan’a ulaşmak isteyen Kristof Kolomb keşfetti. Buranın yeni bir kıta olduğunu ise 1507 yılında Amerigo Vespuci bildirdi.

Hindistan Yolu’nun Bulunması (1498)

- 1487 yılında Bartelmi Diyaz Ümit Burnu yolunu, 1498’de de Vasko dö Gama Hint Deniz Yolunu buldu.

Dünyanın Dolaşılması

- Macellan adındaki bir denizci 1519 yılında dünyanın çevresini dolaşmak için denize açıldı.
- Yolculuk esnasında ölümü üzerine yola ikinci kaptan Del Kano devam etti. 1522 yılında biten yolculuk sonunda dünyanın yuvarlak olduğu anlaşıldı.

Coğrafi Keşiflerin Sonuçları

- Coğrafi keşiflerin en önemli sonucu sömürge imparatorluklarının doğmasıdır.
- İngiltere, Fransa, Hollanda ve İspanya gibi devletler kurdukları sömürge kolonileri sayesinde ihtiyaçları olan hammaddeyi ucuza almışlardır.
- Dünya ticaret yollarının değişmesi sonucu Akdeniz, ticaretteki önemini kaybetmiş, baharat ve ipek yolları kullanılamaz hale gelmiştir.
- Amerika kıtasının kıymetli madenleri, altın ve gümüş ile pek çok hammadde Avrupa’ya gelmiş böylece Sanayi İnkılâbının doğması için ortam oluşmuştur.
- Ticaretle uğraşan burjuva sınıfı zenginleşmiş buna karşılık toprak sahibi soyluların önemi azalmıştır.
- Rönesans ve Reform hareketlerinin ortaya çıkmasına sebep oldu.

Keşiflerin Osmanlı Devleti’ne Etkileri

- Akdeniz ticareti önemini kaybetti.
- İpek ve baharat yolları eski canlılığını kaybetti.
- Amerika’dan gelen altın ve gümüşün Osmanlı ülkesine girmesi paranın değer kaybetmesine yol açtı.
- Böylece mal ve eşya fiyatları arttı.
- Devlet, bunu karşılamak için yeni vergiler koydu.
- Bu durum ayaklanmaların çıkmasına yol açtı.

RÖNESANS

- Rönesans, yeniden doğuş anlamına gelmektedir.
- 15. ve 16. yüzyıllarda Avrupa ülkelerinde görülen bilim, edebiyat, düşünce ve güzel sanatlar alanlarındaki gelişmelere rönesans denir.
- Hümanizm; Orta Çağ Avrupası'nın baskıcı skolâstik düşüncesine karşı çıkarak, insan ve doğa sevgisini temel alan düşünce sistemidir.
- Hümanistler, Eski Yunan ve Latin eserlerini inceleyerek özgür insan tipini ortaya koymuşlar ve bu modeli örnek almışlardır.

Rönesans’ın İtalya’da Başlamasının Nedenleri

- İtalya’nın İslâm uygarlıklarıyla yakın ilişki içinde olması.
- İstanbul’un fethinden sonra italya’ya giden bilginlerin Latince eserleri çevirmeleri.
- İtalyan zenginlerin bilimsel ve kültürel çalışmaları desteklemeleri
- İtalya’nın ticaret merkezi olmasından ötürü değişik medeniyetlerle etkileşim içindedir.

Rönesans’ın Nedenleri

- Matbaanın icadı sonucunda eski eserlerin basılması ve bunların incelenmesi
- Avrupa’nın İslam Medeniyetinden etkilenmesi
- Keşifler sonucu Avrupa’da sanat faaliyetlerinden zevk alan ve bilim adamları ile sanatkârları koruyan zengin kişilerin çoğalması (Mesen).
- Kiliseye duyulan güvenin azalması.
- Yetenekli sanatçı ve bilim insanlarının yetişmesi
- Eski Yunan, Roma (antikite) ve İslâm uygarlıklarına ait eserlerinin incelenmesiyle akılcı düşüncenin ortaya çıkması.

İslâm Uygarlığı'nın Rönesans'a Etkileri

- İslâm bilginleri, Eski Yunan ve Roma eserlerini Arapça'ya tercüme ederek, bilimde Avrupa'dan çok ileri bir seviyeye ulaşmışlardı.
- Müslümanların Endülüs'ü fethetmesiyle, Avrupalılar bu eserlerle tanıştılar.
- Avrupalılar, Eski Yunan eserlerini okuyabilmek için Arapça öğrendiler, Müslüman bilginlerden dersler aldılar.
- İbn Sina'nın tıp, İbn Heysem'in fizik ve astronomi alanlarında yazdıkları eserler, yıllarca ders kitabı olarak okutuldu.
- Kültür ve medeniyetin yayılmasında büyük rolü olan kâğıtın seri üretimini gerçekleşitrenler de Müslüman Araplardır.
- 13. yüzyılda İtalyan tüccarlar, Müslümanlardan kâğıt yapımını öğrendiler.

Rönesans'ın Ülkelere Göre Gelişimi:

İtalya’da:

- Resim Alanında > Leonardo da Vinci ve Rafael
- Mimari Alanda > Bramante ve Mikelanj
- Heykel Alanında > Mikelanj, Donatello ve Giberti

Almanya’da:

- Din Alanında > Erasmus, Röklen, Luther
- Resim Alanında > Dürer
- Fransa’da: Edebiyat Alanında > Villan, Rosard, Montaigne
- İngiltere’de: Edebiyat Alanında > Şekspir (Hamlet, Otello, Kral Lear, Romeo ve Juliet...)
- İspanya’da: Edebiyat Alanında > Cervantes (Don Kişot)
- Hollanda’da: Resim Alanında > Rambrant
- Polonya'da: Astronomi Alanında > Kopernik

Rönesans’ın Sonuçları:

- Avrupa'da resim, heykel, edebiyat ve mimari en üst düzeyde gelişti.
- Hür düşüncenin ve yeni bir sanat anlayışının doğmasını sağladı.
- Skolâstik düşüncenin yerini deney ve gözleme dayalı pozitif düşünce aldı.
- Eski eserler okundukça kiliseye duyulan güven azaldı, reform hareketlerinin başlamasına sebep oldu.
- Osmanlı Devleti, 15. ve 16. yüzyılarda bilim, teknik ve mimaride Avrupa'dan çok ileri düzeyde olduğu için bu gelişmelerden yararlanmaya ihtiyaç duymadı.